Yargıtay HGK’nın 2025 Kanser İlacı Kararları: İlaç Bedeli Davalarında Yeni Ölçütler

SGK’nın karşılamadığı akıllı kanser ilaçları için açılan davalarda yerel mahkemeler ile Yargıtay 10. Hukuk Dairesi arasında uzun süredir devam eden görüş ayrılığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun (HGK) 03.12.2025 tarihinde verdiği bir dizi kararla önemli ölçüde netleşmiştir. Bu kararlar, ilaç bedelinin yargı kararıyla SGK’ya ödettirilebilmesi için hangi şartların arandığını ve mahkemelerin bu şartları nasıl araştırması gerektiğini ayrıntılı biçimde ortaya koymaktadır. Aşağıda, aynı tarihte verilen kararlardan ikisi üzerinden HGK’nın yaklaşımını özetliyoruz.

İncelenen Kararlar

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/355, K. 2025/786, T. 03.12.2025: Akciğer kanseri tedavisinde kullanılan atezolizumab etken maddeli ilacın (Tecentriq) bedeline ilişkin dava. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi reddetmiş, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin bozma kararına karşı Bölge Adliye Mahkemesi direnmiştir. HGK, davacıların temyizi üzerine direnme kararını genişletilmiş gerekçeyle bozmuştur.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/518, K. 2025/779, T. 03.12.2025: Akciğer kanseri tedavisinde kullanılan pembrolizumab etken maddeli ilacın (Keytruda) bedeline ilişkin dava. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş ve 10. Hukuk Dairesi’nin bozma kararına karşı direnmiştir. HGK, SGK’nın temyizi üzerine direnme kararını genişletilmiş gerekçeyle bozmuştur.

Her iki karar da oy çokluğuyla verilmiştir. Kararların biri hasta tarafının, diğeri SGK’nın temyizi üzerine bozma ile sonuçlanmış olsa da ortak noktaları, mahkemelerin ilacın etkinliğini ve zorunluluğunu çok daha ayrıntılı bir tıbbi incelemeyle araştırması gerektiğidir.

HGK’ya Göre Önce SUT Kapsamı İncelenmeli

HGK, SGK’nın ilaç bedellerini Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve eki Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi (EK-4/A) çerçevesinde karşıladığını; ilacın listede yer alması ve hastanın durumunun listedeki endikasyon şartlarıyla örtüşmesi hâlinde bedelin ödendiğini hatırlatmıştır. Atezolizumab kararında, ilacın etken maddesinin 10.07.2025 tarihli ve 32952 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan SUT değişikliğiyle SUT’un 4.2.14.C maddesinde belirtilen şartlarla ödeme kapsamına alındığı tespit edilmiş ve mahkemeden öncelikle hastanın kanser türü ve evresi belirlenerek bu şartları taşıyıp taşımadığını araştırması istenmiştir. Dolayısıyla bir ilaç dava devam ederken SUT kapsamına alınırsa, uyuşmazlığın ilk önce bu açıdan değerlendirilmesi gerekmektedir.

SUT Dışında Kalan Kullanımlarda Aranan Şartlar

İlacın SUT şartlarını karşılamadığı ya da kullanımın SUT kapsamına alınmadan önceki döneme ait olduğu durumlarda HGK, mahkemenin özellikle şu hususları araştırmasını istemiştir:

• İlacın faz çalışmalarının tamamlanıp tamamlanmadığı; TİTCK’dan faz 3 çalışmalarına ilişkin bilgilerin, ilaç şirketinden faz çalışmalarının getirtilmesi,
• İlacın etkili olması için gereken biyobelirteç veya genetik test şartının (örneğin PD-L1 düzeyi) hastada araştırılıp araştırılmadığı ve ilacın ruhsatındaki şartlara uygun kullanılıp kullanılmadığı,
• Hastanın kanser türü ve evresi, uygulanan standart tedaviler (cerrahi, kemoterapi, radyoterapi) ve ilacın kullanımından sonra PET gibi tetkiklerde gözlenen değişim,
• SGK’nın bedelini ödediği tedavilerin hastanın hayatını idame ettirmeye yönelik asgari tedaviyi karşılayıp karşılamadığı,
• İlacın sürekli mi yoksa geçici mi fayda sağladığı; geçici ise bu sürenin ne kadar olduğu.

HGK’ya göre bu hususlar, üniversitelerin tıbbi onkoloji bilim dalından en az üç kişilik bir bilirkişi kurulundan alınacak raporla belirlenmelidir. Kararın bu bölümündeki ölçüt şöyle ifade edilmiştir:

“…dava konusu ilacın yargı yoluyla ödenebilmesi için ilacın faz çalışmalarının tamamlanması, hayati önemi haiz, kullanılmasının tıbben ve fennen zorunlu olup kısa süreli etkinliğin ötesinde sürekli etkin ve yararlı olması, tıbbi otoritelerce kabul görmesi ve Kurumun kabul edilebilir itiraz ve çekincelerinin bulunmaması hâlinde mümkün olduğu gözetilerek sonucuna göre karar verilmelidir.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/355, K. 2025/786, T. 03.12.2025

“İyileşme” Kavramı: Tam Şifa Aranmıyor

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin önceki bozma kararlarında öne çıkan “iyileştirme” ölçütü, HGK kararlarında tam iyileşme aranmaksızın hastanın mevcut durumundan sürekli olarak daha iyi hâle gelmesi şeklinde açıklanmıştır. Bu, ilacın yalnızca hastalığı kısa bir süre baskılamasının yeterli sayılmayabileceği, ancak hastanın tamamen sağlığına kavuşmasının da beklenmediği anlamına gelir. Konuyla ilgili daha önceki Yargıtay kararı için kanser ilacı davalarında iyileştirme şartı yazımıza bakabilirsiniz.

Kurul görüşmelerinde bir kısım üyeler; hekimin teşhis koyup dozu ve süreyi belirleyerek ilacı reçete etmesinin yeterli olduğunu, yaşam süresini uzatmanın da yaşam ve sosyal güvenlik hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, en azından ilacın hastalığın ilerlemesini durdurup durdurmadığı, yaşam kalitesini ve yaşam süresini artırıp artırmadığı yönünden rapor alınmasının yeterli olacağını savunmuş; ancak bu görüşler Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

Bu Kararlar Hastalar İçin Ne Anlama Geliyor?

HGK kararları, kanser ilacı davalarının artık yalnızca “ilaç hayati önemdedir” şeklindeki genel bir raporla kazanılmasının güçleştiğini göstermektedir. Davanın başından itibaren dosyanın tıbbi yönden güçlü kurulması gerekir:

• Tanı, evre ve daha önce uygulanan tedavileri gösteren ayrıntılı durum bildirir raporlar,
• İlacın kullanılabilmesi için gereken biyobelirteç ve genetik test sonuçları,
• İlaç kullanılmaya başlandıktan sonraki PET/BT ve diğer tetkiklerle tedaviye yanıtın belgelenmesi,
• Varsa TİTCK endikasyon dışı veya yurtdışı ilaç kullanım onayı,
• İlacın SUT kapsamına alınıp alınmadığının ve hangi şartlarla alındığının takibi.

Dava sürerken hasta vefat ederse ileriye dönük ilaç temini talebi konusuz kalabilir; ancak atezolizumab kararına konu dosyada olduğu gibi daha önce ödenen ilaç bedelinin iadesi talebi mirasçılar tarafından sürdürülebilmektedir. Sürecin bütünü, başvuru aşaması ve ihtiyati tedbir için SGK kanser ilacı davası rehberimize bakabilirsiniz.

İlgili İçerikler

• Bavencio kararı: Yargıtay 10. HD 2025/883 E. bozma kararı
• Kanser ilacı davası sürerken hasta vefat ederse ne olur?
• Tecentriq (atezolizumab) SGK karşılıyor mu?
• Keytruda (pembrolizumab) SGK karşılıyor mu?
• Kanser ilacı davalarında iyileştirme şartı
• SGK kanser ilacı davası rehberi