Serbest Hekimin Ameliyatında Hastanenin Sorumluluğu ve Aydınlatma Eksikliği – Yargıtay Kararı

Serbest hekimin ameliyatında hastanenin sorumluluğu, uygulamada en çok tartışılan konulardan biridir. Kendi muayenehanesi olan hekim, hastasını ameliyat etmek için özel bir hastanenin ameliyathanesini kullanır. Bir zarar ortaya çıktığında hastane çoğu zaman “hekim bizim çalışanımız değil” savunmasını yapar. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 16.05.2023 tarihli kararında bu savunmayı yeterli görmedi. Hastanın komplikasyon konusunda aydınlatıldığı ispatlanamadığı için hekimle birlikte hastanenin de sorumlu tutulmasını oy çokluğuyla yerinde buldu. Karara yazılan karşı oy ise tartışmanın bitmediğini gösteriyor.

Olay – Aynı Hekimin İki Ayrı Hastanede Yaptığı Bel Ameliyatları

Davacı, 2003 yılında bel ve bacak ağrısı şikayetiyle bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanının kliniğine başvurdu. Hekim ilk ameliyatı Ağustos 2003’te bir hastanede yaptı. Şikayetler geçmeyince aynı hekim, 19.07.2004 tarihinde bu kez başka bir özel hastanede ikinci ameliyatı gerçekleştirdi.

Davacının anlatımına göre ikinci ameliyattan sonra durumu ağırlaştı; ayağa kalkamaz ve idrarını, dışkısını tutamaz hale geldi. Yargılamada alınan 24.12.2018 tarihli rapor davacının yüzde 100 oranında malul olduğunu belirledi. Davacı 10.04.2007 tarihinde hekime ve iki hastaneye karşı dava açtı. Başlangıçta 10.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminat istedi, 29.09.2020 tarihli ıslahla maddi tazminat talebini 986.141,84 TL’ye yükseltti.

İkinci ameliyatın yapıldığı hastane, hekimle arasında kadrolu ya da sözleşmeli bir ilişki bulunmadığını savundu. Hastaneye göre hekimin kendi muayenehanesi vardı, hastasını önceden kendisi tedavi ediyordu ve yalnızca hastanenin imkanlarından yararlanmıştı. Aydınlatılmış onam alma yükümlülüğü de hekime aitti.

Yargılama Süreci – Kusur Yok, Aydınlatma da Yok

Mahkeme 2013 yılında davayı reddetti. Yargıtay (kapatılan) 13. Hukuk Dairesi 25.04.2014 tarihli kararıyla bu hükmü bozdu. Daire, Adli Tıp raporunu yetersiz buldu ve üniversiteden seçilecek uzman bir heyetten rapor alınmasını istedi. Aydınlatılmış onam konusunda ispat yükünün davalılarda olduğunu da hatırlattı.

Bozmadan sonra alınan rapora göre ilk ameliyat acil bir girişimdi. İkinci ameliyattan sonra omurilik hasarının artması ise bir komplikasyon olarak değerlendirildi; hekimin işlemleri tıp kurallarına uygun bulundu. Ancak dosyada ikinci ameliyat için yalnızca ameliyata izin verildiğine dair bir belge vardı. Hastanın bu komplikasyon konusunda aydınlatıldığını gösteren bir delil yoktu.

Mahkeme bu nedenle ilk ameliyatın yapıldığı hastane yönünden davayı reddetti. Hekim ile ikinci hastaneyi ise müştereken ve müteselsilen sorumlu tuttu; 10.000 TL maddi ve 80.000 TL manevi tazminata hükmetti. Islahla artırılan kısmı zamanaşımı nedeniyle reddetti. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 20.01.2022 tarihli kararıyla davalıların tüm temyiz itirazlarını reddetti, hükmü ise zamanaşımı ve faiz başlangıcı yönünden davacı lehine bozdu. Kararın bu yönünü ve tam metnini tedavi süreci devam ederken zamanaşımının başlangıcı yazımızda bulabilirsiniz.

Serbest Hekimin Ameliyatında Hastanenin Sorumluluğu Hakkında Çoğunluk Görüşü

Taraflar bu bozma kararının düzeltilmesini istedi. Hastane, serbest çalışan hekimin eyleminden sorumlu tutulamayacağını yineledi. Daire 16.05.2023 tarihinde karar düzeltme taleplerini reddetti.

Çoğunluğa göre hekim de hastane de davacıyı aydınlattığını ispat edememişti. Ameliyatın bu hastanede yapılmış olması, hastanenin sorumluluğu için yeterliydi. Daire ayrıca, özen borcuna ilişkin ilkelerin adam çalıştıran sıfatıyla hekimin görev yaptığı sağlık kuruluşları için de geçerli olduğunu belirtti. Dava dilekçesinde faizden açıkça vazgeçilmediği için faizin ıslahla istenebileceğini de kabul etti.

Karşı Oy – Bölünmüş Hastaneye Kabul Sözleşmesi

Karşı oy yazan üye farklı bir ayrımdan hareket etti. Hasta doğrudan hastaneye başvurur ve tedaviyi hastane üstlenirse tam hastaneye kabul sözleşmesi kurulur. Hasta önce hekimle anlaşır, hekim de ameliyat için hastanenin imkanlarını kullanırsa hasta hekimle ayrı, hastaneyle ayrı bir sözleşme ilişkisine girer. Bu ikinci durumda hastanenin borcu oda, bakım, temizlik, donanım ve yardımcı personel sağlamakla sınırlıdır.

Karşı oya göre somut olayda hastaneyle kurulan ilişki bölünmüş hastaneye kabul sözleşmesiydi. Hastanenin tedavi yükümlülüğü bulunmadığı için hastayı aydınlatma yükümlülüğü de yoktu ve hastane yönünden davanın reddi gerekirdi. Bu sözleşme türlerini hastaneye kabul sözleşmesi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Kararın Önemi – Hastalar, Hekimler ve Hastaneler İçin Sonuçlar

Hastane, hekimin çalışanı olmadığını söyleyerek kendiliğinden kurtulamaz. Bu dosyada çoğunluk, ameliyatın hastanede yapılmış olmasını hastanenin sorumluluğu için yeterli gördü. Karşı oy ise aksi görüşün Yargıtay içinde de savunulduğunu gösteriyor. Bu nedenle hasta bakımından davayı hem hekime hem hastaneye yöneltmek daha güvenli yoldur. Faturanın kimin adına kesildiğinin hekimi davanın dışında bırakmadığını doktora husumet yöneltilmesi yazımızda ele aldık.

Tıbbi kusur bulunmasa da aydınlatma eksikliği sorumluluk doğurur. Raporlar zararı komplikasyon saymış ve hekimi tıbben kusursuz bulmuştu. Buna rağmen tazminata hükmedildi, çünkü aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü davalılardaydı ve bu ispat sağlanamadı. Konunun esasları için aydınlatılmış onam yazımıza bakabilirsiniz.

Ameliyata izin belgesi aydınlatılmış onam değildir. Dosyada yalnızca ameliyata izin verildiğine dair bir evrak bulunması yeterli sayılmadı. Hastaneler bakımından bunun anlamı açıktır. Ameliyathanesini dışarıdan gelen hekimlere açan bir hastane, onam sürecinin belgelenmesini yalnızca hekime bırakmamalıdır.

Vekalet sözleşmesinde de faiz olay tarihinden başlar. Yerel mahkeme, ilişki vekalet sözleşmesine dayandığı için davalıların ihtarla temerrüde düşürülmesi gerektiğini, dava öncesinde ihtar bulunmadığından faizin dava tarihinden işleyeceğini kabul etmişti. Daire 20.01.2022 tarihli bozma kararında bu görüşe katılmadı. Daireye göre uyuşmazlık vekalet sözleşmesinden kaynaklansa da davalı, zararın doğduğu tarihten itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılır ve faize olay tarihinden itibaren hükmedilmelidir. Hekimin, faizin dava tarihinden başlatılması gerektiği yönündeki karar düzeltme talebi de 16.05.2023 tarihinde reddedildi. Hasta bakımından sonuç şudur: Talep haksız fiile değil sözleşmeye dayandırılsa bile, ayrıca ihtar çekilmemiş olması faizin olay tarihinden istenmesine engel değildir. Aynı sonuca haksız fiil yönünden varan karar için hastaneye avans faizi, doktora yasal faiz yazımıza bakabilirsiniz.

Faiz ıslahla da istenebilir. Daire, dava dilekçesinde faizden açıkça vazgeçilmediği sürece faizin ıslah dilekçesiyle talep edilebileceğini kabul etti. Faiz türüne ilişkin ayrıntılar malpraktis davalarında talep edilecek faiz türü yazımızdadır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Kararı (E. 2023/2080, K. 2023/1465)

T.C. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2023/2080 Esas, 2023/1465 Karar numaralı 16.05.2023 tarihli kararı (oy çokluğuyla). Kararda anılan vekalet hükümlerinin güncel metni için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.

Faiz Başlangıcı Yönünden Bozma Gerekçesinden

(…) yine uyuşmazlığın vekalet akdinden kaynaklandığı gözetilerek davalı tarafın zararın doğduğu tarihinden itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılacağından olay tarihinden faize hükmedilmesinin gerektiği (…)

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/2771, K. 2022/221, 20.01.2022 (16.05.2023 tarihli kararda aktarıldığı şekliyle)

Çoğunluk Gerekçesinden

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince alınan rapora göre davacıda oluşan durumun komplikasyon olduğu, davacıya yapılan ameliyatın ilk ameliyatın acil ameliyat kapsamında kaldığı, ancak ikinci ameliyatta davacının bilgilendirilmemesi nedeniyle davalı doktor ve davalı … Tesisi A.Ş.’nin davacının zararından sorumlu olduğu, davalıların davacıyı aydınlattığı hususunu ispat edemedikleri, davalı doktor tarafından davalı … Tesisi A.Ş.de ameliyat yapılması nedeniyle hastanenin sorumluluğunun bulunduğu (…)

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/2080, K. 2023/1465, 16.05.2023

Karşı Oydan

Dava konusu olayda davalı doktor ile kurulan sözleşme vekalet sözleşmesi, davalı … Tesisi A.Ş. ile kurulan sözleşme ise bölünmüş hastaneye kabul sözleşmesi olup, hastane ile kurulan sözleşmede hastanenin teşhis ve tedavi yükümlülüğü bulunmamaktadır. Hastanenin sorumluluğu bakım, temizlik, güvenlik, oda tahsisi, yemek servisi gibi yükümlülükleri kapsar, dolayısıyla hastanenin tedavi ile ilgili bir sorumluluğundan bahsedilemeyecektir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/2080, K. 2023/1465, 16.05.2023, karşı oy

İlgili İçerikler

• Fatura hastane şirketi adına kesilse de ameliyatı yapan doktora dava açılabilir
• Malpraktis davasında hastaneye avans faizi, doktora yasal faiz
• Hasta hekim sözleşme ilişkisi
• Malpraktis emsal kararlar arşivi

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Hastanenin sorumlu tutulup tutulamayacağı, hasta, hekim ve hastane arasındaki ilişkinin somut koşullarına göre ayrıca değerlendirilmelidir.